Cú sốc phụ phí nhiên liệu bay tăng 20 lần: Áp lực nghẹt thở lên hàng không Việt

Phụ phí nhiên liệu bay tăng vọt gấp 20 lần đang tạo nên áp lực tài chính khổng lồ, buộc các hãng hàng không nội địa phải thay đổi chiến lược vận hành để sinh tồn.

Theo báo cáo thường niên năm 2025 từ Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP (ACV), ngành hàng không đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chi phí chưa từng có. Tâm điểm của vấn đề nằm ở mức phụ thu vật lý cho nhiên liệu bay, vốn đã chạm đỉnh 39,6 USD/thùng - một con số gây sốc khi tăng gấp 20 lần so với trước đó.

Khủng hoảng nhiên liệu Jet A1: Khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự leo thang này bắt nguồn từ những xung đột địa chính trị căng thẳng tại Trung Đông. Đối với ngành hàng không, Jet A1 không chỉ là nhiên liệu mà là “mạch máu” vận hành. Khi nguồn cung bị đứt gãy, giá thành không chỉ tăng do thị trường mà còn tăng do chi phí vận chuyển và điều phối (phụ thu vật lý).

Một thực trạng đáng báo động là khả năng tự chủ nhiên liệu của Việt Nam hiện rất thấp. Nguồn cung Jet A1 trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu, 80% còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu từ Trung Quốc, Thái Lan và Hàn Quốc. Trong bối cảnh các quốc gia này có xu hướng hạn chế xuất khẩu hoặc trì hoãn giao hàng vì điều khoản bất khả kháng, các hãng bay nội địa rơi vào thế bị động hoàn toàn.

Chiến lược “phòng thủ” và bài toán tối ưu hóa chi phí

Nhiên liệu thường chiếm từ 30-40% tổng chi phí khai thác của một hãng bay. Khi chi phí này tăng, biên lợi nhuận bị bào mòn nhanh chóng. Ông Đào Đức Vũ, Phó tổng giám đốc Sun PhuQuoc Airways, chia sẻ rằng việc chuyển toàn bộ gánh nặng chi phí sang giá vé là điều không khả thi vì sẽ làm mất khả năng cạnh tranh. Do đó, các hãng buộc phải “hấp thụ” một phần chi phí, gây áp lực nặng nề lên dòng tiền ngắn hạn.

Để thích nghi, các hãng hàng không Việt Nam đang triển khai những biện pháp quyết liệt:

• Ưu tiên trục bay “vàng”: Tập trung nguồn lực cho các đường bay trọng điểm như Hà Nội - Đà Nẵng - TP.HCM và các tuyến quốc tế có lợi nhuận cao.
• Tối ưu hóa hệ số lấp đầy: Thực hiện dồn chuyến, giảm tần suất các đường bay địa phương kém hiệu quả để đảm bảo mỗi chuyến bay đạt công suất tối đa.
• Cắt giảm khung giờ “chết”: Tạm dừng các chuyến bay từ 0h đến 5h sáng để tiết kiệm chi phí vận hành.
• Giảm tải từ xa: Vietravel Airlines hiện đang nỗ lực đàm phán với nhà cung ứng xăng dầu và triển khai các giải pháp giảm tải vận hành để tiết giảm chi phí, vốn ước tính tăng 20-30% so với thời điểm trước chiến sự.

Hệ lụy đến giá vé và tâm lý người tiêu dùng

Khi các biện pháp nội bộ không còn đủ để bù đắp, giá vé máy bay nội địa đã tăng trung bình từ 15-20%. Đáng chú ý, các hãng đã chủ động loại bỏ các dải vé giá rẻ để bảo toàn chi phí. Điều này tạo ra một hiệu ứng dây chuyền: giá vé tăng \(rightarrow\) nhu cầu đi lại sụt giảm \(rightarrow\) phân khúc du lịch nghỉ dưỡng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nhìn ra thế giới, xu hướng này không chỉ xảy ra tại Việt Nam. Những “ông lớn” như United Airlines và Delta đã phải cắt giảm 5-10% sản lượng ghế, trong khi Qatar Airways hủy hàng loạt chuyến bay. Đặc biệt, các đường bay Á - Âu phải bay vòng để tránh vùng xung đột, khiến thời gian bay kéo dài thêm 2-3 giờ và tiêu hao nhiên liệu tăng thêm 15-20%.

Góc nhìn chuyên gia: Những rủi ro tiềm ẩn trong dài hạn

Không chỉ dừng lại ở nhiên liệu, ACV cảnh báo ngành hàng không còn phải đối mặt với “cơn bão’ đa tầng bao gồm biến động tỷ giá hối đoái và lãi suất tăng cao. Đặc biệt, áp lực từ xu hướng chuyển đổi xanh và sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư khổng lồ, buộc các hãng phải thay đổi toàn bộ mô hình vận hành nếu không muốn bị đào thải.

Lời kết: Ngành hàng không Việt Nam đang ở trong giai đoạn thử thách cực hạn. Việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu cho thấy lỗ hổng trong an ninh năng lượng hàng không. Liệu các hãng bay có thể trụ vững trước khi chuỗi cung ứng ổn định trở lại, hay chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc tái cơ cấu mạnh mẽ trong thị trường bay nội địa?

Bạn đánh giá thế nào về việc tăng giá vé máy bay trong bối cảnh hiện nay? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận bên dưới!